ཉི་མ་བཀྲ་ཤིས།
尼玛扎西

发布时间:2018年05月17日

ཉི་མ་བཀྲ་ཤིས།  

འབུམ་རམས་པ་ཉི་མ་བཀྲ་ཤིས་ནི་བོད་ལ་དམངས་གཙོའི་བཅོས་སྒྱུར་བྱས་ནས་ལོ་60སོང་རིང་གསོ་སྐྱོང་བྱས་པའི་རང་རྒྱལ་གྱི་བོད་རིགས་ཀྱི་འབུམ་རམས་པ་ཐོག་མའི་གྲས་ཡིན་པ་དང་། ད་ཆ་བོད་ལྗོངས་ཞིང་ལས་ཚན་རིག་ཁང་གི་རིམ་པ་གཉིས་པའི་ཞིབ་འཇུག་པ་དང་ཡོན་ཀྲང་གི་འགན་འཁུར་བཞིན་ཡོད། ཁོང་གིས་ནས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་འཕེལ་འགྱུར་དང་། སོན་གྱི་སྤུས་ཚད་གསལ་འབྱེད་གདེང་འཇོག ནུས་པའི་གཞི་རྒྱུ་སྔོག་འདོན། ནས་ཀྱི་སྣེ་ཁ་སྐྱེད་སྲིང་། འདེབས་གསོའི་ལག་རྩལ། ཁྱད་ལྡན་ཐོན་རྫས་ཞིབ་སྤེལ་སོགས་ཀྱི་ཐོན་ལས་འཁོར་འབྲེལ་གྱི་ལག་རྩལ་གསར་གཏོད་དང་རྒྱུན་སྤྱོད་ཀྱི་ལས་ཀ་ཡུན་རིང་བསྒྲུབས་ཏེ་གྲུབ་འབྲས་གལ་ཆེན་ཐོབ་ཡོད། 

གཅིག བོད་ཀྱི་ནས་ཀྱི་ཆ་རྡུལ་སྐྱེ་དངོས་རིག་པའི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་སྣེ་ཁྲིད་དེ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པར་འཕེལ་རིམ་གལ་ཆེན་བྱུང་སྟེ། རང་རྒྱལ་གྱི་ནས་ཀྱི་རྨང་གཞིའི་ཞིབ་འཇུག་གི་རྒྱལ་སྤྱིར་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཤུགས་ཆེ་རུ་ཕྱིན་པ། 

རང་རྒྱལ་གྱི་ནས་ཀྱི་རྨང་གཞིའི་ཞིབ་འཇུག་ཉམས་ཞན་ཡིན་པ་སོགས་ཀྱི་མངོན་གསལ་དོད་པའི་གནད་དོན་ལ་དམིགས་ནས། ལོ་བཅུ་ལྷག་ཙམ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པ་བརྒྱུད། ནས་ཀྱི་གཞི་རྒྱུའི་ཚོ་པའི་ཞིབ་དཔྱད་གོ་རིམ་དང་། ནས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་གསལ་རྟོགས། དེ་བཞིན་དེ་ས་མཐོའི་ཁོར་ཡུག་ལ་འཚམ་པའི་རང་བཞིན་གྱི་སྐྱེ་དངོས་རིག་པའི་ལམ་སྲོལ་གསལ་སྟོན། ནས་ཀྱི་འགོག་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ནུས་པ་ལྡན་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་ས་བོན་11ཁེ་ལུང་བྱས་པ་བཅས་ཀྱི་ལས་ཀ་འབོར་ཆེན་ཞིག་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་ཡོད། 

(གཅིག)ནས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་ཚོ་པ་ཧྲིལ་པོའི་བསྟར་བསྒྲིགས་རི་མོ་ཞིབ་ཕྲ་བཟོས་ཏེ། ནས་ས་མཐོར་འཚམ་པའི་རང་བཞིན་གྱི་སྐྱེ་དངོས་རིག་པའི་ལམ་སྲོལ་ཞིབ་འགྲེལ་བྱས་པ། འཛམ་གླིང་ཡོངས་སུ་ནས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་ཚོ་པ་ཧྲིལ་པོའི་བསྟར་བསྒྲིགས་རི་མོ་ཞིབ་ཕྲ་ཐོག་མར་བཟོས་ནས། ཡིད་རྟོན་ཨང་སྒྲིག་གི་སྤྲི་དཀར་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ས་བོན་61303ལ་གསལ་འགྲེལ་བྱས་ཡོད། ནས་ལས་བྱུང་བའི་དྲང་ཕྱོགས་རྒྱུད་ཀྱི་ས་བོན་ཚོ་པ་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་པ་དང་། ཐེ་ཞུགས་སྐྱེ་དངོས་ཀྱི་སྐུལ་རྒྱུའི་བརྡ་རྟགས་བརྒྱུད་འདྲེན་དང་ནད་འབུ་ཕྲ་མོ་འགོག་སྲུང་གི་འགྱུར་འབྱུང་སོགས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ས་བོན། དྲང་ཕྱོགས་གདམ་གའི་ས་མཐོར་འཚམ་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ལམ་སྲོལ་ལྡན་ལུགས་གསལ་པོ་བཏོན་པ། ས་མཐོའི་འཚམ་པའི་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ས་བོན་360ལྷག་ཙམ་གསལ་པོ་བཏོན་པ། རྒྱུད་ཀྱི་ས་བོན་HvCRF1ས་མཐོའི་ཁོར་ཡུག་ལ་འཕྲོད་པའི་ནུས་པ་ར་སྤྲོད་བྱས་ཡོད། ནས་ཀྱིས་པེན་པིང་ཨན་འབུད་ལེན་ཧྲིལ་པོ་བདམས་པ་བརྒྱུད། ས་མཐོའི་སྨུག་ཕྱིའི་འོད་ཟེར་འགོག་པ་དང་གྲང་འགོག་གི་ཆ་རྡུལ་རྒྱུད་འཛིན་ལམ་སྲོལ་གསལ་སྟོན་བྱས་པ་དང་། གུ་ཨན་སྐྱུར་ཚྭ་སོགས་འབུད་ལེན་ཐབས་ལམ་དང་ནས་ཀྱི་ཐན་འགོག་གི་འབྲེལ་ཡོད་ཆ་རྡུལ་གྱི་རྐྱེན་རྩ་གསལ་བཤད་བྱས་པ། ཁ་ལག་གི་ཚི་སྣའི་འབྱུང་ཁུངས་དཀོན་པའི་ས་མཐོའི་ཁོར་ཡུག་འོག ནས་བཟའ་བཅའ་གཙོ་བོར་བརྩི་བ་འདི་ནི་ས་མཐོའི་ཁོར་ཡུག་ལ་འཚམ་པའི་ལམ་སྲོལ་ཞིག་ཡིན་པ་གསལ་འགྲེལ་བྱས་ཡོད། 

(གཉིས)ནས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་དང་འཕེལ་འགྱུར་གསལ་སྟོན་བྱས་ཏེ། ནས་བོད་དུ་དར་ལུགས་ཁ་གསལ་དུ་བཏང་བ། རི་སྐྱེས་དང་མིས་བཏབ་པའི་གྲོ་དང་ནས་ཀྱི་སྣེ་ཁ་438གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་ཚོ་པ་ཧྲིལ་པོར་བསྐྱར་དུ་འཇལ་བ་མ་ཟད། གྲོའི་ཚད་འཇལ་དངོས་དཔེ་དག་རི་སྐྱེས་ཀྱི་གྲོ་དང་། ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་གྲོ། ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་གྲོ། ནས་སོགས་རིགས་བཞིར་PCAཡིས་དབྱེ་ཞིབ་བྱེད་སྐབས། ནས་ནི་རི་སྐྱེས་ཀྱི་གྲོ་ནས་རིམ་བཞིན་ཞིང་ལས་སྐྱེ་དངོས་སུ་གྱུར་པའི་ཤར་རྒྱུད་ཀྱི་གྲོ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཟད། ཕ་ཁི་སི་ཐན་གྱི་བྱང་རྒྱུད་དང་། རྒྱ་གར་དང་ནེ་པ་ལ་ནས་བོད་ཀྱི་ལྷོ་རྒྱུད་དུ་དར་ལུགས་ཤེས་པ་དང་།  ཞིབ་འཇུག་ལས་ནས་ལ་རྨང་གཞི་འདིང་བའི་ནུས་འབྲས་ལྡན་པ་ཤེས་ཡོད། ནས་ཀྱི་ཞིང་ལས་སྐྱེ་དངོས་སུ་གྱུར་པའི་འགག་རྩའི་རྒྱུད་ཀྱི་ས་བོན་ལྔའི་མཚན་རྐྱང་པ་དེ་རི་སྐྱེས་གྲོ་སྐྱེ་ས་དང་འཚམ་པོ་ཡོད་པས། གྲོ་མཚོ་བོད་ས་མཐོ་ནས་འབྱུང་ལུགས་བཤད་པར་དགག་པ་བརྒྱབ་ཡོད། 

(གསུམ)ནས་ཀྱི་འགོག་ནུས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་SSH-cDNAཡི་དཔྱད་གཞིའི་མཛོད་བཙུགས་ནས། ནས་ཀྱི་འགོག་ནུས་ཆེན་པོ་ལྡན་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་ས་བོན་11ཁེ་ལུང་བྱས་ཡོད། མཚོ་བོད་ས་མཐོའི་རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་ཆ་རྐྱེན་ཧ་ཅང་ཞན་པོ་ཡོད་པས། ནས་ཀྱི་སྣེ་ཁའི་ཐོན་འབབ་མཐོ་ལ་བརྟན་པ་དང་། གཉན་འགོག་གི་ནུས་པ་ཡང་ཆེན་པོ་ཡོད། འགོག་ནུས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ས་བོན་ལེགས་པོ་སྔོག་འདོན་བྱ་ཆེད། SSHཡི་ལག་རྩལ་སྤྱད་དེ་ཐན་པ་དང་། ཏན་ཚོད་འཛིན། དྲོད་ཚད་དམའ་བ། བ་ཚྭ་སོགས་ནས་ཀྱི་གཉན་འགོག་བཙན་སྐུལ་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ས་བོན་དང་དེ་བཞིན་སྙེ་ནག་ནད་དང་། བཙའ་དཀར་ནད། སེར་ཐུང་ནད་སོགས་ནས་ཀྱི་ནད་འགོག་རྒྱུད་ཀྱི་ས་བོན་ཧེ་བག་ལྡན་པའི་མངོན་ཚུལ་གྱི་དཔྱད་གཞིའི་མཛོད་རེ་བཙུགས་པ་རེད། ལོ་ཏོག་མི་ཉལ་བ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་QTL53གྱི་མཚོན་རྟགས་གསལ་པོ་བཀོད་ཡོད། HbERA1དང་། HBSINA4  SnRK2.4 HbTsil hbSYR1 Hva1-hvསོགས་ནས་ཀྱི་ཐན་འགོག་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་ས་བོན་ཁེ་ལུང་བྱས་པ་དང་། འོད་འདྲེས་ཀྱི་ནུས་པ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་ས་བོན་3ཁེ་ལུང་བྱས་པ། རྒྱུད་ཀྱི་ས་བོན་HvVRN1དང་HvVRN2ནས་ཀྱི་སོན་ལ་བཞའ་འགུག་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་ས་བོན་གཙོ་བོ་ཡིན་པ་ར་སྤྲོད་བྱས་ཡོད། 

གཉིས། ནས་དང་གཟན་རྩྭ་གཉིས་ཀའི་ཐོན་འབབ་མཐོ་པོ་ཡོང་བའི་ལག་རྩལ་མ་ལག་བཏོད་པ། ནས་དང་གཟན་རྩྭ་གཉིས་ཀའི་ཐོན་འབབ་མཐོ་རུ་གཏོང་བའི་ནས་ཀྱི་སྣེ་ཁ་གསར་པ་སྐྱེད་སྲིང་བྱས་པས། ནས་འདེབས་པའི་ལག་རྩལ་གྱི་ཡར་རྒྱས་ལ་སྐུལ་མ་ཐེབས་པ། 

ནས་ནི་རང་རྒྱལ་བོད་རིགས་ས་ཁུལ་གྱི་འབྲུ་རིགས་གཙོ་བོ་ཡིན་ལ། ཞིང་ཁུལ་གྱི་གཟན་རྩྭའི་ཡོང་ཁུངས་གཙོ་བོ་ཡང་རེད། ནས་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་འབྲུ་རིགས་ཐོན་འབོར་ཀྱི་80%ཙམ་བཟུང་བ་དང་། ཞིང་ཁུལ་གྱི་གཟན་རྩྭའི་60%ཙམ་བཟུང་ཡོད། ནས་ཀྱི་མུའུ་རེའི་ཐོན་ཚད་ཀྱི་ཐོན་འབབ་འཕར་གྱི་མེད་པ་དང་མྱུ་གུ་རིང་པོ་མེད་པས་གཟན་རྩྭ་མང་པོ་མེད་པ་སོགས་ཀྱི་མངོན་གསལ་དོད་པའི་གནད་དོན་ལ་དམིགས་ཏེ། ལོ་30ཙམ་རིང་ནས་དང་གཟན་རྩྭ་གཉིས་ཀའི་ཐོན་འབབ་མཐོ་པོ་ཡོང་བའི་ནས་ཀྱི་སྣེ་ཁ་གསར་པ་སྐྱེད་སྲིང་དང་བེད་སྤྱོད་བྱས་པས་འཕེལ་རིམ་གལ་ཆེན་བྱུང་ཡོད། 

(གཅིག)ནས་སོན་གྱི་ཐོན་ཁུངས་ལ་གོ་རིམ་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་གསལ་འབྱེད་དང་གདེང་འཇོག་བྱས་ཏེ། ནས་སོན་གྱི་ལྟེ་བའི་མཛོད་བཙུགས་པ། ས་བབ་མཐོ་ཚད་དང་ས་ཁམས་མི་འདྲ་བའི་ནས་ཀྱི་སོན་3047ཙམ་རྒྱ་ཁྱབ་ངང་བསྡུ་རུབ་དང་གསོག་ཉར་བྱས་ཏེ། སོན་གྱི་སྣེ་ཁ་6000ཙམ་མཛོད་ཉར་བྱས་ཡོད། ཞིང་ལས་ལག་རྩལ་གྱི་ངོ་བོ་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་གསལ་འབྱེད་གདེང་འཇོག་དང་SSRསོགས་ཀྱི་ལག་རྩལ་དང་ཟུང་འབྲེལ་བྱས་ཏེ། རང་རྒྱལ་གྱི་ནས་ཀྱི་རྒྱུན་འཛིན་སྣེ་མང་རང་བཞིན་ཡིན་པ་གསལ་བཤད་བྱས་པ་དང་། ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ས་བོན་ལེགས་པོ་དྲངས་ནས་ལེགས་བཅོས་དང་། གཞི་ཁྱོན་ཆེན་པོས་འདེབས་པ་དང་ཐོན་འབབ་མཐོ་བའི་ནས་ཀྱི་སྣེ་ཁ་གསར་པ་བདམས་གསོའི་བསམ་ཕྱོགས་བཏོན་ཡོད། ས་བབ་མཐོ་དམན་གྱི་སྣོར་བཅུད་ཁོར་ཡུག་དང་ཆུ་ལུད་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་མི་འདྲ་བའི་འོག ནས་དང་གཟན་རྩྭ་གཉིས་ཀའི་ཐོན་འབབ་མཐོ་པོ་ཡོང་བའི་ལག་རྩལ་གྱི་མ་ལག་ཐོག་མར་བཏོད་པ་དང་། ནས་སོན་ཐོན་ཁུངས་ཀྱི་གྲངས་གཞིའི་མཛོད་བཙུགས་པ། འདེབས་གསོའི་སྒུལ་རྣམ་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་ས་བོན་མཛོད་200བསྐྲུན་པ། སོན་བཟང་ཁག་117ཡག་སྒྲུག་བརྒྱབ་ཡོད། 

(གཉིས)ནས་དང་གཟན་རྩྭ་གཉིས་ཀའི་ཐོན་འབབ་མཐོ་པོ་ཡོང་བའི་ལག་རྩལ་མ་ལག་བཏོད་པ་དང་།  ནས་ཀྱི་སོན་གསར་པ་51བཏོད་པ། ཐོན་འབབ་མཐོ་ལ་གཟན་རྩྭ་མང་བའི་ལོ་ཏོག་མི་ཉལ་བའི་སོན་བཟང་འདེམས་གསོའི་དམིགས་ཚད་བཏོན་པ་དང་། ས་བབ་མཐོ་དམན་གྱི་སོན་སྡེབ་རེས་དང་། ས་ཐག་ཉེ་རིང་གི་སོན་སྡེབ་པ། ངོ་བོ་གསབ་རེས་ཀྱི་ནས་སོན་སྐྱེད་སྲིང་བྱེད་ཐབས་གསར་པ་བཏོད་པ། གཞི་ཁྱོན་ཆེན་པོས་ཡུལ་གཞན་གྱི་སོན་འདེབས་མང་དུ་གཏོང་བ་དང་སྔོན་དུས་ཀྱི་སོན་འདེབས་ཉུང་དུ་ཐོག་མར་བཏང་བ། ས་བབ་མི་འདྲ་བ་དང་ཆུ་ལུད་མི་འདྲ་བའི་ཞིང་ས་ལོ་མང་དང་ཕྱོགས་མང་པོས་གསལ་འབྱེད་ཡག་སྒྲུག་བརྒྱབ་པ་བརྒྱུད། ཁང་ནང་གི་འགོག་ནུས་གཞིར་བཟུང་གསལ་འབྱེད་བྱས་ཏེ། སྤུས་ལེགས་སོན་གསར་51གསར་དུ་བཏོད་ནས། སྣོད་བཅུད་ཁུལ་མི་འདྲ་བར་འདེབས་པར་འཚམ་པའི་ནས་སོན་གསར་པ་སྐྱེད་སྲིང་བྱེད་པར་རྨང་གཞི་བརྟན་པོ་བཏིངས་ཡོད། 

(གསུམ)མཚོ་བོད་ས་མཐོའི་སྣོད་བཅུད་ཁུལ་མི་འདྲ་བར་འདེབས་པར་འཚམ་པའི་ནས་དང་གཟན་རྩྭ་གཉིས་ཀའི་ཐོན་འབབ་མཐོ་པོ་ཡོང་བའི་ནས་སོན་གསར་པ་11སྐྱེད་སྲིང་བྱས་པ་ལས། ནས་སོན་འདེབས་གསོའི་ཆུ་ཚད་མཐོ་རུ་ཕྱིན་པ། གསར་གཏོད་བྱས་པའི་ནས་སོན་གསར་པ་སྤྱད་པ་དང་གསར་གཏོད་བྱས་པའི་ནས་དང་གཟན་རྩྭ་གཉིས་ཀའི་ཐོན་འབབ་མཐོ་པོ་ཡོང་བའི་ལག་རྩལ་མཐུན་སྦྱོར་གདམ་གསེས་ཀྱི་འདེབས་གསོའི་ལག་རྩལ་མ་ལག་སྤྱད་ནས། མཚོ་བོད་ས་མཐོའི་སྣོད་བཅུད་ཁུལ་མི་འདྲ་བར་འདེབས་པར་འཚམ་པའི་ནས་དང་གཟན་རྩྭ་གཉིས་ཀའི་ཐོན་འབབ་མཐོ་པོ་ཡོང་བའི་ལག་རྩལ་གྱི་ནས་སོན་གསར་པ་11སྐྱེད་སྲིང་བྱས་ཡོད། དེའི་ཁྲོད་བོད་ནས་ཨང་2000པ་ལུང་ཤུར་གྱི་ཞིང་ཁུལ་དུ་འདེབས་པར་འཚམ་པ་ནི་བོད་ཀྱི་མིག་སྔའི་ནས་སོན་གཙོ་བོའི་གྲས་ཤིག་ཡིན་པ་དེས་མཚོ་བོད་ས་མཐོའི་ནས་འདེབས་ཁྱོན་གྱི་40%ཡན་བཟུང་བ་དང་། བོད་ནས་ཨང་690པ་ནི་བོད་ཀྱི་མཐོ་གྲང་ཞིང་ཁུལ་གྱི་ཁྱབ་གདལ་གཙོ་བོ་གཏོང་བའི་སོན་རིགས་ཤིག་ཡིན་པ་དེས་སོན་བཟང་འདེབས་ཁྱོན་གྱི་90%ཡན་བཟུང་བ། དགུན་ནས་ཨང་18པ་ནི་བོད་ཀྱི་དགུན་ནས་ཀྱི་ཁྱབ་གདལ་གཙོ་བོ་གཏོང་བའི་སོན་རིགས་ཤིག་ཡིན་པ་དེས་དགུན་ནས་འདེབས་ཁྱོན་གྱི་78%བཟུང་ཡོད།

གསུམ་པ། ནས་སོན་གསར་པའི་ཐོན་འབབ་མཐོ་བའི་འདེབས་གསོའི་ལག་རྩལ་མ་ལག་བཙུགས་པ་དང་ནས་ལས་སྣོན་ལག་རྩལ་གསར་གཏོད་ལ་སྐུལ་འདེད་ཧུར་ཐག་བཏང་སྟེ། ནས་ཀྱི་སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་འཕེལ་རྒྱས་ལ་སྣེ་ཁྲིད་དང་འདེགས་སྐྱོར་བྱས་པ། 

རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ནས་ཀྱི་ཐོན་འཕར་བྱ་སྤྱོད་ཀྱི་དབུ་བཞུགས་རིགས་གཅིག་མཁས་ཅན་གྱི་ངོས་ནས། ལྗོངས་ཡོངས་ཀྱི་ལག་རྩལ་གྱི་སྟོབས་ཤུགས་སྒྲིག་འཛུགས་བྱས་ཏེ། ནས་ཀྱི་ཚད་ལྡན་འདེབས་རྩལ་ཞིབ་བཟོ་དང་འདུས་གྲུབ་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པ་དང་། ནས་ཀྱི་ལས་སྣོན་ལག་རྩལ་གསར་གཏོད་ལ་སྐུལ་འདེད་ཧུར་ཐག་བཏང་བ། ནས་ཀྱི་ཐོན་འཕར་ནུས་ཆེ་དང་ཐོན་ལས་དབུལ་སྐྱོར་ལ་རམ་འདེགས་བྱས་ཡོད། 

(གཅིག) ནས་ཚད་ལྡན་འདེབས་གསོའི་ལག་རྩལ་ཞིབ་བཟོ་བྱས་ཏེ་ནས་སོན་གསར་པའི་འདེབས་གསོའི་ལག་རྩལ་མ་ལག་བཙུགས་པ། མྱུ་གུ་རིང་བའི་ནས་སོན་གསར་པའི་ཐོན་འཕར་གྱི་འདེབས་གསོའི་ལག་རྩལ་གྱི་དགོས་མཁོར་དམིགས་ཏེ། ནས་ཀྱི་ཚོགས་སྤྱིའི་ཐོན་འབོར་གྲུབ་ཆ་དང་། ཚོགས་སྤྱིའི་སྤུས་ཚད་ཀྱི་བླང་བྱ། ལུད་ཆུ་རྒྱག་སྟངས་དང་འཚར་དུས་ཀྱི་དམིགས་ཚད་བཅས་བཏོན་པའི་ཁར། ས་བབ་མི་འདྲ་བའི་ཁུལ་དུ་གྲངས་ཚད་གཏན་འཁེལ་གྱི་འདེབས་གསོ་ཚོད་ལྟ་བྱས་ཏེ། ནས་སོན་གསར་པར་མྱུ་གུ་རིང་པོ་སྐྱེ་ཐུབ་པ་དང་། ལོ་ཏོག་མི་ཉལ་བ། ཐོན་འཕར་འགན་ལེན་བཅས་ཀྱི་ནས་དང་གཟན་རྩྭ་གཉིས་ཀའི་ཐོན་འབབ་མཐོ་པོ་ཡོང་བའི་འདེབས་གསོའི་ལམ་སྲོལ་གསལ་སྟོན་བྱས་ཡོད། ནས་སོན་གསར་པའི་ནས་དང་གཟན་རྩྭ་གཉིས་ཀའི་ཐོན་འབབ་མཐོ་པོ་ཡོང་བ་དང་། སྤུས་ཚད་བརྟན་པོ་དང་ལོ་ཏོག་མི་ཉལ་བའི་འདེབས་གསོའི་ལག་རྩལ་མ་ལག་བཙུགས་ཏེ། ནས་ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་ས་གནས་ཀྱི་ཚད་གཞི་5དང་སྐྱེ་དངོས་ཐོན་སྐྱེད་ལག་རྩལ་གྱི་སྒྲིག་སྲོལ་8བཟོས་ཏེ་ཡོངས་བསྒྲགས་བྱས་པ་དང་། རྒྱ་བོད་ཤན་སྦྱར་གྱི་ལག་རྩལ་ལག་དེབ་6དང་བརྒྱུད་ལམ་སྣ་མང་གི་བརྙན་པར་བསླབ་གཞི་2སྒྲིག་བཟོ་བྱས་པ། འབྲེལ་ཡོད་དེབ་ཁྲི་20ལྷག་ཙམ་སྤྲད་ཡོད། 

(གཉིས)ནས་ཀྱི་སོན་བཟང་འདེབས་སྟངས་ལེགས་པ་འདུས་གྲུབ་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་ཐབས་བཙུགས་པ་དང་། སོན་བཟང་འདེབས་སྟངས་ལེགས་པོ་མགྱོགས་མྱུར་ཁྱོན་ཡོངས་ལ་ཁྱབ་སྟེ། ནས་སོན་གསར་བརྗེ་ཐུབ་པ། “སྲིད་ཇུས་དང་། ཞིབ་འཇུག ཐོན་སྐྱེད། བཀོལ་སྤྱོད”བཅས་ཕྱོགས་བཞི་གཞི་གཅིག་གི་ནས་སོན་གསར་པ་ཁྱབ་གདལ་གཏོང་ཐབས་གསར་གཏོད་བྱས་ཤིང་། བོད་རིགས་ས་ཁུལ་དུ་བོད་ནས་ཨང་2000པ་དང་དགུན་ནས་ཨང་18པ་སོགས་མུའུ་ཁྲི་161དཔེ་སྟོན་ཁྱབ་གདལ་བཏང་བ་དེས་བོད་རིགས་ས་ཁུལ་ཀྱི་ནས་འདེབས་ཁྱོན་གྱི་40%ཡན་བཟུང་ཡོད། རིམ་རྩིས་བྱས་ན་ནས་ཏུན་ཁྲི་19.06འཕར་བ་དང་། སོག་མ་ཐོན་ཚད་ཏུན་ཁྲི་22.87ཡན་འཕར་བ་དང་། དེ་བཞིན་དགུན་ནས་བསྐྱར་འདེབས་ཀྱི་སྤུས་ལེགས་གཟན་རྩྭ་ཡང་ཐོན་འཕར་བྱུང་བས། ནས་དང་གཟན་རྩྭ་གཉིས་ཀའི་ཐོན་འབབ་མཐོ་པོར་སྐུལ་མ་ཐེབས་པ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་ལ་དཔལ་འབྱོར་ཡོང་འབབ་སྒོར་དུང་ཕྱུར་27.37བྱུང་བས་མཐའ་སྐྱོང་བོད་བརྟན་ལ་ཚན་རྩལ་གྱི་འདེགས་སྐྱོར་ཐུབ་ཡོད།

(གསུམ)ནས་ཀྱི་ལས་སྣོན་ལག་རྩལ་ཞིབ་འཇུག་དང་ཐོན་རྫས་གསར་སྤེལ་ལ་སྐུལ་འདེད་ཧུར་ཐག་བཏང་སྟེ། ནས་ཀྱི་ཁྱད་ལྡན་ཐོན་རྫས་ཁག་གཅིག་ཞིབ་བཟོ་བྱས་པ། རྒྱལ་ནང་དུ་ནས་ལ་βརྒུན་འབྲུམ་མངར་ཆ་སོགས་ཀྱི་གྲུབ་ཆ་ལྡན་ལུགས་ཅུང་སྔ་ཙམ་ནས་བཏོན་པ་དང་། ད་དུང་སིང་ཕྱེ་ཕྲན་བུ་འདུས་ཚད་100%དང་βརྒུན་འབྲུམ་མངར་ཆ་འདུས་ཚད་10%ཡན་གྱི་ནས་ཀྱི་རིགས་རྒྱུད་གསར་པ་1277སོགས་གསལ་འབྱེད་ཐུབ་ཡོད། རྒྱལ་ནང་གི་ནས་ཀྱི་ལས་སྣོན་ལག་རྩལ་གསར་གཏོད་ལས་སྟེགས་དང་པོ་བཙུགས་ཏེ། ཡོས་དང་། ནས་ཀྱི་ཨ་རག ནས་ཀྱི་ཏན་ཞིམ་སོགས་ཁྱད་ལྡན་ཐོན་རྫས་ཞིབ་སྤེལ་བྱས་པ་དེ་བོད་ཀྱི་ནས་ཀྱི་ལས་སྣོན་ལས་རིགས་ཀྱི་ཐོན་རྫས་གཙོ་བོ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། རྩམ་པ་སྟོང་ཐུམ་རྒྱག་སྟངས་ཞིབ་བཟོ་བྱས་པ་དང་ནས་ཆང་ཐོན་ཚད་དང་སྤུས་ཚད་འགན་ལེན་དུས་ཚོད་སོགས་འགག་རྩའི་ལག་རྩལ་མཐོ་རུ་བཏང་བས། ནས་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་བཟའ་བཅའི་ལས་སྣོན་ཐོན་ལས་ཀྱི་སྤུས་མཐོ་ནུས་ཆེར་རྒྱུར་སྐུལ་མ་ཐེབས་ཡོད།

ཉི་མ་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་སྣེ་ཁྲིད་དེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་རིག་གཞུང་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་4སྒྲིག་འཛུགས་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་མཉམ་ལས་རྣམ་གྲངས་6གཙོ་གཉེར་བྱས་པ་ལས། ས་མཐོའི་རི་ཁུལ་གྱི་ཞིང་ལས་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱི་རིག་གཞུང་སྤེལ་རེས་ལ་སྐུལ་མ་ཐེབས་པ་དང་། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མི་ཁྲིའི་འཆར་གཞི་དང་བརྒྱ་སྟོང་ཁྲིའི་ཤེས་ལྡན་པའི་འདུ་འགོད་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་འོས་མིར་བདམས་པ། རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་རིག་གཞུང་ལག་རྩལ་གྱི་སྣེ་ཁྲིད་པར་གྱུར་པ། ཁོང་གིས་སྣེ་ཁྲིད་པའི་ཚོགས་པ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གཙོ་གནད་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱི་གསར་གཏོད་ཚོགས་པ་དང་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཞིང་ལས་ཕུལ་བྱུང་ཤེས་ལྡན་པ་དང་གསར་གཏོད་ཚོགས་པར་བདམས་པ། ཞིང་ཆེན་དང་པུའུ་ཡིས་མཉམ་དུ་བཙུགས་པའི་ནས་སོན་དང་འབྲི་གཡག་གི་རྒྱུད་པའི་ཐོན་ཁུངས་མཉམ་གཏོད་དང་རྒྱུད་པ་ལེགས་བཅོས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གཙོ་གནད་ཚོད་ལྟ་ཁང་དང་བོད་རིགས་ས་ཁུལ་གྱི་ནས་ཀྱི་སྐྱེ་དངོས་རིག་པ་དང་རྒྱུད་པ་གསོ་སྤེལ་གྱི་གཙོ་གནད་ཚོད་ལྟ་ཁང་སོགས་ཀྱི་ཀྲུའུ་རེན་བྱས་པ། ནས་སོན་གྱི་ཐོན་ཁུངས་དང་ཆ་རྡུལ་འདེབས་གསོའི་གསར་གཏོད་ཚོགས་པ་བཙུགས་པ་བཅས་བྱས་ཏེ། ནས་ཀྱི་རིག་ཚན་འཛུགས་སྐྱོང་དང་འཕེལ་རྒྱས་ལ་སྐུལ་འདེད་བཏང་ཡོད། 

མེས་རྒྱལ་ལ་དགའ་ཞེན་ཆེ་ཞིང་། མེས་རྒྱལ་གཅིག་གྱུར་དང་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ལ་སྲུང་སྐྱོང་། སློབ་སྦྱོང་ལ་འབད་བརྩོན་ཆེ་ཞིང་སློབ་སྲོལ་བཟང་བ་བཅས་ཀྱི་འབུམ་རམས་པ་ཉི་མ་བཀྲ་ཤིས་ལ། ནས་སོན་གྱི་ཐོན་ཁུངས་དང་། ནུས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་ས་བོན་སྔོག་འདོན། ནས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་འཕེལ་འགྱུར་དང་ས་མཐོར་འཚམ་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ལམ་སྲོལ་ཞིབ་འཇུག་བཅས་ཀྱི་ཐད་རིག་གཞུང་གི་གྲུབ་འབྲས་གལ་ཆེན་ཐོབ་པ་དང་། ནས་ཀྱི་ནུས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་ས་བོན་7ལ་མཚོན་རྟགས་བཀོད་པ་དང་། རྒྱུད་ཀྱི་ས་བོན་11ཁེ་ལུང་བྱས་པ། ནས་སོན་51གསར་གཏོད་བྱས་པ། སོན་གསར་11སྐྱེད་སྲིང་བྱས་པ་ལས་བོད་ནས་ཨང་2000པ་དང་དགུན་ནས་18པ་སོགས་བཏབ་པས། བོད་ཀྱི་ནས་སོན་ལ་གསར་བརྗེ་བྱུང་སྟེ། དུས་ཡུན་རིང་མོར་བོད་ཀྱི་ནས་འདེབས་ཁྱོན་གྱི་50%ཡན་བཟུང་བ་དང་། ས་གནས་ཀྱི་ཚད་གཞི་13བཟོས་ནས་ཁྱད་ལྡན་ཐོན་རྫས་གསར་པ་5ཞིབ་འཇུག་གསར་སྤེལ་བྱས་པ། གསར་གཏོད་ཀྱི་ཁེ་བེད་བདག་ཐོབ་2ཐོབ་པ། འདོན་ཐེངས་དང་པོའམ་ཡང་ན་འཕྲིན་གཏོང་གི་རྩོམ་པ་པོའི་མིང་ཐོག་ནསNCདང་། PNAC BMC Genomicsསོགས་དུས་དེབ་ཐོག་དཔྱད་རྩོམ་47སྤེལ་བ། དབྱིན་ཡིག་གི་ཆེད་རྩོམ་3དང་། རྒྱ་ཡིག་གི་ཆེད་རྩོམ་7 རང་ཉིད་ཀྱིས་གཙོ་སྒྲིག་བྱས་པའི་བོད་ཡིག་གི་ཚན་རིག་ཁྱབ་གདལ་སྐོར་གྱི་དེབ་27བཅས་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པ། འབུམ་རམས་པའི་སློབ་མ་2དང་ཤེས་རམས་པའི་སློབ་མ་12གཞན་དང་མཉམ་ལས་ཀྱིས་གསོ་སྐྱོང་བྱས་པ། དེ་སྔོན་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་སྔོན་ཐོན་ལས་དོན་པ་དང་། ཀྲུང་གོའི་གཞོན་ནུའི་ཚན་རྩལ་བྱ་དགའ། ཧོ་ལན་ཧོ་ལི་ཐེབས་རྩའི་ཚན་རིག་དང་ལག་རྩལ་གསར་གཏོད་ཀྱི་བྱ་དགའ་སོགས་ཐོབ་པ། ཞིང་ཆེན་དང་པུའུ་རིམ་པའི་ཚན་རྩལ་བྱ་དགའ་15ཐོབ་པའི་ནང་ལེགས་གྲུབ་བྱེད་མཁན་དང་པོ་ངོས་ནས་ཞིང་ཆེན་དང་པུའུ་རིམ་པའི་ཚན་རྩལ་གྱི་བྱ་དགའ་རིམ་པ་དང་པོ་ཐེངས་2ཐོབ་ཡོད་པ་རེད། 

(རིག་རྡོར་དང་སྐལ་མཆོག་གིས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས)


 W020130827000877657192.jpg 

尼玛扎西博士是西藏民主改革60年培养的我国首批藏族博士,现任西藏农科院二级研究员、院长。长期从事青稞起源进化、种质鉴定评价、功能基因挖掘、青稞品种培育、栽培技术和特色产品研发等全产业链技术创新与应用,取得了重要成果。

一、牵头组织西藏青稞分子生物学领域研究,取得重要进展,提升了我国青稞基础研究的国际影响力

针对我国青稞基础研究薄弱等突出问题,历经十余年研究,完成了青稞基因组测序、揭示青稞起源及其对高原环境适应性生物学机制,克隆青稞抗性功能基因11个。

(一)绘制了青稞全基因组精细图谱,解析了青稞高原适应性生物学机制。绘制全球首个青稞全基因组精细图谱,注释出61,303个置信的编码蛋白基因。发现青稞中发生一系列正向选择的基因家族,明确了参与植物激素信号传导、病菌防卫反应等基因受到正向选择的高原适应性机制,明确了360多个高原适应性的基因,验证HvCRF1基因在适应高原环境的作用;揭示青稞通过共选择整个苯丙烷代谢通路进行高原抗紫外线和抗寒的分子遗传机制;阐明谷氨酸盐等代谢途径与青稞抗旱相关的分子机理;阐释了在缺乏膳食纤维来源的高原环境下选择青稞作为主食是一种对高原环境的适应机制。

(二)揭示青稞起源与进化,明确了青稞入藏演化路径。利用438份野生和驯化大麦与青稞品种进行全基因组重测序并将大麦测序样本划分为野生大麦、西方大麦、东方大麦和青稞等4个类群进行PCA分析,发现青稞起源于东部驯化的东方大麦,并通过巴基斯坦北部、印度到尼泊尔进入西藏南部;研究发现青稞存在奠基者效应;青稞中5个驯化关键基因的单倍型支持大麦的野生起源地,否定了大麦起源于青藏高原这一假说。

(三)构建了青稞抗性相关的SSH-cDNA文库,克隆青稞抗性重要功能基因11个。青藏高原自然环境条件恶劣,青稞品种既要高产稳产,又要抗逆性强。为挖掘优异抗性功能基因,利用SSH技术,构建干旱、氮控、低温、盐碱等青稞抗逆胁迫基因以及黑穗病、白粉病、黄矮病等诱导的青稞抗病基因的表达差异文库各1个。标记53个与青稞倒伏相关的QTL。克隆出HbERA1、HBSINA4、SnRK2.4、HbTsil、HbSYR1、Hva1-hv等与青稞抗旱相关的基因,克隆与光合作用有关的基因3个;验证了HvVRN1和HvVRN2基因为青稞春化的主效基因。

二、创建青稞双高协调选择育种技术体系,培育粮草双高青稞新品种,推动了青稞育种技术进步

青稞是我国藏区第一大粮食作物,也是农区饲草主要来源,青稞占西藏粮食总产的近80%,占农区饲草的约60%。针对青稞单产徘徊不前、株高偏矮影响饲草产量等突出问题,历经30年培育和应用粮草双高青稞新品种,取得了重大进展。

(一)系统鉴定评价青稞种质资源,构建了青稞核心种质库。广泛收集保存不同海拔、地理远缘青稞种质3047份,入库保存近6000份。通过农艺性状鉴定评价,结合SSR等技术,明确了我国青稞遗传多样性,提出导入外源优异基因进行改良,选育广适、高产青稞新品种的思路;首次建立了利用海拔高差在不同生态环境和肥水条件下青稞高产高秆鉴定技术体系,建立青稞种质资源数据库,构建了200份育种动态核心基因库,筛选出优异种质117份。

(二)创建青稞双高协调选择育种技术体系,创制青稞新种质51份。提出高产高秆抗倒伏青稞品种选育目标,创建了海拔高差亲本利用、地理远缘杂交创制和性状互补选择的青稞品种培育新方法,构建基于海拔高差、地理远缘和性状互补的青稞双高协调选择育种技术体系,首次采用大规模异地加代和早代淘汰,通过不同海拔、不同肥水多年多点鉴定筛选,结合室内抗性鉴定,创制各具优异性状的新种质51份,为培育适于不同生态区青稞新品种奠定了基础。

(三)培育出适于青藏高原不同生态区粮草双高青稞新品种11个,青稞育种水平得到提升。利用创制的青稞新种质,采用创建的青稞双高协调选择育种技术体系,培育出适于青藏高原不同生态区的粮草双高青稞新品种11个。其中,藏青2000适宜河谷农区种植,是西藏目前主导品种,占青藏高原青稞种植面积的40%以上。藏青690是西藏高寒农区主推品种,占其良种面积的90%以上。冬青18号是西藏冬青稞主推品种,占冬青稞种植面积的78%。

三、建立青稞新品种配套高产栽培技术体系,积极推动青稞加工技术创新,引领支撑青稞高质量发展

作为自治区青稞增产行动的首席专家,组织全区技术力量,研制和集成应用青稞规范栽培技术,积极推动青稞加工技术创新,助推青稞增产增效和产业扶贫。

(一)研制青稞规范栽培技术,建立青稞新品种配套栽培技术体系。针对高秆青稞新品种高产栽培的需要,提出了青稞群体产量结构、群体质量要求、肥水运筹和生育期指标,在不同海拔区开展定量化栽培试验,明确了青稞新品种促高秆、防倒伏、保高产的粮草协同增产栽培生理机制。建立青稞粮草双高、质量稳定和防倒伏的配套栽培技术体系,制订并发布5项青稞生产地方标准和8项其他作物生产技术规程;编译藏汉文技术手册6册和多媒体课件2个,发放20余万册。

(二)构建青稞良种良法集成配套应用模式,良种良法得到快速覆盖,实现青稞品种更新换代。创立了“政-研-产-用”四位一体的青稞新品种推广模式,在藏区示范推广藏青2000、冬青18号等161万亩,占藏区青稞种植面积的40%以上。累计增产青稞19.06万吨,增加秸秆草产量22.87万吨以及冬青稞复种优质饲草,促进了粮草双高双收;社会经济效益27.37亿元,为推动治边稳藏提供了科技支撑。

(三)积极推动青稞加工技术研究与产品开发,研制出一批青稞特色产品。在国内较早提出青稞富含β-葡聚糖等功能有效成份,鉴定出支链淀粉含量为100%、β-葡聚糖含量10%以上糯青稞新品系1277等。建立国内首个青稞加工技术创新平台,研发青稞米、青稞红曲酒、青稞曲奇饼干等特色产品,成为西藏青稞加工业的主打产品。研制青稞糌粑真空包装、提高青稞出酒率和保质期等关键技术,促进了青稞传统食饮品加工产业提质增效。

尼玛扎西牵头组织国际学术会议4次,主持国际合作项目6项,推动了高原山区农业领域学术交流;入选国家万人计划、百千万人才工程国家级人选;为自治区学术技术带头人;带领的团队被选为国家重点领域创新团队、全国农业杰出人才及其创新团队;建成并任省部共建青稞和牦牛种质资源与遗传改良国家重点实验室、藏区青稞生物学与遗传育种重点实验室等主任,创建青稞种质资源与分子育种创新团队,推动了青稞学科建设和发展。

尼玛扎西博士热爱祖国、维护祖国统一和民族团结;治学严谨、学风正派。在青稞种质资源、功能基因挖掘、青稞起源进化和高原适应性机制研究方面取得重要学术成果;标记青稞功能基因7个,克隆基因11个,创制新种质51份,培育新品种11个,其中藏青2000和冬青18号等选育应用,实现了西藏青稞品种更新换代,常年占西藏青稞种植面积的50%以上;制定地方标准13项,研发特色新产品5个;获发明专利2件;以第一或通讯作者在NC、PNAS、BMC Genomics等刊物发表论文47篇;出版英文专著3部、中文专著7部、主编藏文科普图书27种;合作培养博士生2名、硕士12名;曾荣获全国先进工作者、中国青年科技奖、何梁何利基金科学与技术创新奖等;获得省部级科技奖15项,其中以第一完成人获得省部级科技一等奖2项。