ཉི་མ་ཚེ་རིང་།
尼玛次仁

发布时间:2019年03月28日

ཉི་མ་ཚེ་རིང་། 

དགེ་རྒན་ཆེ་མོ་བ་ཉི་མ་ཚེ་རིང་ནི་བོད་ཞི་བས་བཅིངས་འགྲོལ་བཏང་རྗེས་ཏང་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་གསོ་སྐྱོང་བྱས་པའི་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་གི་སྣེ་ཁྲིད་པ་མི་རབས་དང་པོའི་གྲས་ཡིན། ཁོང་གིས་ལོ་49རིང་། བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་སློབ་གསོ་སློབ་ཁྲིད་དང་། རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་གསར་གཏོད། ཚན་ཞིབ་གསར་སྤེལ། ནད་ཐོག་སྨན་བཅོས་ཀྱི་ལག་ལེན་དངོས་སོགས་ཀྱི་ཐད་ལས་དོན་འབོར་ཆེན་བསྒྲུབས་ནས། བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་བྱ་གཞག་ལ་གསར་གཏོད་རང་བཞིན་དང་རྒྱུན་འཛིན་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་ལེགས་སྐྱེས་ཕུལ་བར་ཏང་དང་སྲིད་གཞུང་གི་གཟེངས་བསྟོད་ཐེངས་མང་ཐོབ་ཡོད། ད་ཆ་ཁོང་ནི་པེ་ཅིང་ཀྲུང་ལུགས་གསོ་རིག་སློབ་ཆེན་དང་། ཧྲང་ཧའེ་ཀྲུང་ལུགས་གསོ་རིག་སློབ་ཆེན། ཁྲེང་ཏུའུ་ཀྲུང་ལུགས་གསོ་རིག་སློབ་ཆེན། བོད་ལྗོངས་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་སློབ་ཆེན་བཅས་ཀྱི་འབུམ་རམས་པའི་སློབ་དཔོན་དང་། སོག་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཨཱ་ཐོ་ཆི་སྨན་རམས་པའི་སློབ་ཆེན(OTOCHMANRAMBA UNIVERSITY)གྱི་དམིགས་བསལ་གདན་ཞུས་དགེ་རྒན་ཆེ་མོ་བ། རྒྱལ་ཁབ་ཀྲུང་ལུགས་གསོ་རིག་རྒྱུན་འཛིན་དང་གསར་གཏོད་ཀྱི“བརྒྱ་སྟོང་ཁྲིའི”ཤེས་ལྡན་པའི་འདུ་འགོད(ཆི་ཧོང་འདུ་འགོད)ཀྱི་ཆི་ཧོང་མཁས་དབང་། རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་མཚོན་བྱེད་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུན་འཛིན་པ་བཅས་ཡིན་ལ། རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གི་དམིགས་བསལ་ཕོགས་སྣོན་ལོངས་སུ་སྤྱོད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། 

གཅིག  བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་ཚད་ལྡན་ཅན་གྱི་མ་ལག་འཛུགས་སྐྱོང་ལས་དོན་ལ་སྐུལ་འདེད་བཏང་ནས། རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་བོད་སྨན་འདུལ་སྦྱོང་ཚད་གཞི་དང་ལག་རྩལ་ཚད་གཞི་འཛུགས་རྒྱུར་རྨང་གཞི་བཏིང་བ། 

“ལོ་ལྔ་ཚན་བཅུ་གཅིག་པའི”རིང་ནས་བཟུང་། དགེ་རྒན་ཆེ་མོ་བ་ཉི་མ་ཚེ་རིང་གིས་བོད་སྨན་རྒྱུ་ཆ་དང་བོད་སྨན་གྲུབ་མའི་སྤུས་ཀའི་ཚད་གཞིར་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ནས། 《བོད་ཀྱི“ལོ་ལྔ་ཚན་བཅུ་གཉིས་པའི”རིང་གི་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་ཚད་གཞིའི་མ་ལག་སྒྲོམ་གཞིའི་དཀར་ཆག》རྩོམ་སྒྲིག་ལས་དོན་ལ་ཞུགས་པ་དང་། བོད་སྨན་འདུལ་སྦྱོང་དང་དངུལ་ཆུ་བཙོ་བཀྲུའི་ལག་རྩལ་གྱི་གདེང་འཇོག་ཚད་གཞི་དང་། དེ་བཞིན་ལག་རྩལ་གྱི་ཚད་གཞི་དང་སྤུས་ཚད་ལྟ་སྐུལ་ཚོད་འཛིན་མ་ལག་ཐེངས་དང་པོར་བཏོན་པར་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་རིག་གཞུང་ལས་རིགས་དང་བོད་སྨན་ཐོན་སྐྱེད་ཁེ་ལས་ཀྱི་ཁས་ལེན་ཐོབ་པ། “དངུལ་ཆུ་བཙོ་བཀྲུའི་ཚད་གཞི”བཟོས་ནས་དངུལ་ཆུ་བཙོ་བཀྲུ་དང་བོད་སྨན་འདུལ་སྦྱོང་གི་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་རྨང་གཞི་དང་བཟོ་རྩལ་ལས་རིམ་ལ་འགྲེལ་བཤད་ཁ་གསལ་བརྒྱབ་སྟེ། ཚད་གཞི་གཅིག་གྱུར་མེད་པའི་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་བྱས་པས། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་བཟའ་བཅའ་དང་སྨན་རྫས་ལྟ་སྐུལ་དོ་དམ་ཅུས་ཀྱིས《བོད་སྨན་འདུལ་སྦྱོང་ཚད་གཞིའི》ནང་བཅུག་ནས། བོད་ཀྱི་བོད་སྨན་ཁེ་ལས་ཀྱི་བོད་སྨན་འདུལ་སྦྱོང་བྱེད་སྐབས་བསྲུང་བྱའི་ཚད་གཞིར་གྱུར་ཡོད་པ་རེད། རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཞིང་ཆེན་དང་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ལྔའི་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་རིགས་གཅིག་མཁས་ཅན་སྒྲིག་འཛུགས་བྱས་ནས། “བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་ཐ་སྙད་ཚད་ལྡན”རྩོམ་སྒྲིག་གིས་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་ཐ་སྙད་གཅིག་གྱུར་བྱས་ཏེ། བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་རིག་གཞུང་སྤེལ་རེས་ལ་སྐུལ་འདེད་བཏང་བ། ཁོང་གིས་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ཉམས་མྱོང་ཕྱོགས་སྡོམ་བྱས་པ་དང་འབྲེལ་དེང་རབས་ལག་རྩལ་དཔྱད་གཞིར་བཟུང་ནས《བོད་སྨན་འདུལ་སྦྱོང་ལག་རྩལ་ཀུན་འདུས》རྩོམ་སྒྲིག་བྱས་ཏེ། དངུལ་ཆུ་བཙོ་བཀྲུ་དང་དེ་བཞིན་བོད་སྨན་རྒྱུ་ཆ་500ལྷག་གི་འདུལ་སྦྱོང་ལས་རིམ་དང་ལས་སྣོན་ལག་རྩལ་ལ་གསར་གཏོད་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཕྱོགས་བསྡོམས་དང་ལེགས་བཅོས་བྱས་ནས་བོད་སྨན་འདུལ་སྦྱོང་གི་དེང་རབས་ཅན་ལ་རྨང་གཞི་བཏིང་བར་2017ལོར་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱིས་ཚན་རྩལ་ཡར་ཐོན་བྱ་དགའ་ཨང་དང་པོ་གནང་བ་རེད། 2008ལོར་རྒྱལ་ཁབ་འཕྲོད་བསྟེན་པུའུ་དང་ཀྲུང་དབྱང་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་པུས་ཆོག་མཆན་གནང་བ་བརྒྱུད་ཁོང་ལ“ཀྲུང་གོའི་མི་རིགས་གསོ་རིག་གི་ཕུལ་བྱུང་ལེགས་སྐྱེས་བྱ་དགའ”གནང་བ། 2013ལོར་རིག་གནས་པུས་ཆོག་མཆན་གནང་བ་བརྒྱུད་ཁོང་ལ་ཀྲུང་ཧྭའི་མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་རྒྱུན་འཛིན་པའི་བྱ་དགའ་གནང་བ་རེད། 

གཉིས། བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་རྨང་གཞིའི་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་གསར་གཏོད་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱུན་འཛིན་དང་འཕེལ་རྒྱས་བཏང་ནས། བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་ནད་ཐོག་ངོས་འཛིན་ལ་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་གཞི་འཛིན་ས་གསར་པ་མཁོ་འདོན་བྱས་པ། 

དགེ་རྒན་ཆེ་མོ་བ་ཉི་མ་ཚེ་རིང་གིས་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་མཁས་དབང་ཁྲོ་རུ་ཚེ་རྣམ་ལགས་ཀྱི“ཕོ་དྲོད”ཀྱི་ཐ་སྙད་རྒྱུན་འཛིན་བྱས་པའི་རྨང་གཞིའི་ཐོག  “ཕོ་དྲོད་ཉམས་པའི”རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་གསར་གཏོད་བྱས་པ་རེད། 

(གཅིག)“ཕོ་དྲོད་ཉམས་པ”ལས་མཆིན་མཁྲིས་ནད་གཞི་ཐོན་པའི་ལྟ་བ་གསར་པ་བཏོན་ནས། རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ཐོག་ནས་ནད་གཞིའི་འབྱུང་རྐྱེན་འགྲེལ་བཤད་བརྒྱབ་པར་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་ནད་ཐོག་སྨན་བཅོས་་ཁྲོད་ཁས་ལེན་རྒྱ་ཁྱབ་ཐོབ་ཡོད་པ་རེད། 2014ལོར་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱིས“བོད་སྨན་མཁས་ཅན”གྱི་གཟི་བརྗིད་མཚན་སྙན་གནང་བ་རེད། 

(གཉིས)“ཕོ་དྲོད་ཉམས་པའི”རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ལྟར་མཆིན་ནད་ལྡེམ་བུ་གསོ་བའི་སྨན་གསར་པ“206”དང“209”ཞིབ་བཟོ་བྱས་པར་མཆིན་ནད་ལྡེམ་བུ་དྲག་སྐྱེད་བྱུང་ཚད་75.6%ཟིན་པ། བོད་སྨན“206”དང“209”ཞིབ་སྤེལ་ལས་དོན་དེ་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་བོད་ལུགས་སྨན་རྫས་གསར་པ་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དཔལ་འབར་འཆར་གཞིའི་ནང་བཅུག་པ་རེད། 

གསུམ། སྲོལ་རྒྱུན་དང་དེང་རབས་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་མཐོ་རིམ་སློབ་གསོའི་མ་ལག་བཙུགས་པས། རང་རྒྱལ་གྱི་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་སློབ་གསོ་དེ་འཛམ་གླིང་གི་སྲོལ་རྒྱུན་གསོ་རིག་སློབ་གསོའི་མདུན་གྲལ་དུ་སླེབས་པ། 

1989ལོའི་ཟླ་དགུ་པར། བོད་ལྗོངས་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་སློབ་གླིང་བཙུགས་པ་དེའི་ཐོག་ནས་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་མཐོ་རིམ་སློབ་གསོའི་མ་ལག་དངོས་སུ་བཙུགས་པ་མཚོན་ཡོད། དགེ་རྒན་ཆེ་མོ་བ་ཉི་མ་ཚེ་རིང་ནི་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་མཐོ་རིམ་སློབ་གསོ་ལག་ལེན་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས། བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་སློབ་གསོའི་མ་ལག་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་འཚོལ་ཞིབ་དང་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་བཏང་བར་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པ་འཕེལ་རྒྱས་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་གི་ཨང་དང་པོ་མང་པོ་ཞིག་ཐོབ་ཡོད་པ་རེད། 

(གཅིག)གསོ་སྐྱོང་མ་ལག་འཛུགས་སྐྱོང་ཐད། ཀུན་གྱི་སྣེ་ཁྲིད་དེ་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་འབུམ་རམས་པའི་སློབ་གནས་སྤྲོད་པའི་ཚན་པ་དང་བོད་ལུགས་སྨན་རྫས་རིག་པའི་རབ་འབྱམས་པའི་སློབ་གནས་སྤྲོད་པའི་ཚན་པ་འཛུགས་སྐྱོང་ལས་དོན་ལེགས་སྒྲུབ་བྱས་ཏེ། བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་རྒྱུན་མཐུད་འཕེལ་རྒྱས་དང་འཛམ་གླིང་གི་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱི་སྣེ་ཁྲིད་གནས་བབ་རྒྱུན་འཁྱོངས་ཐུབ་པ་མ་ཟད། བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་སློབ་གཉེར་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་གི་རིག་ཚན་འཛུགས་སྐྱོང་དང་སློབ་གནས་སློབ་གསོ་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཚད་བརྒལ་ཆེན་པོ་ཡང་མངོན་འགྱུར་བྱུང་ནས། བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པའི་འཕེལ་རྒྱས་ལ་ལམ་ཚད་རྡོ་རིང་ལྟ་བུའི་དོན་སྙིང་ལྡན་ཡོད། 

(གཉིས)རིག་ཚན་འཛུགས་སྐྱོང་ཐད། རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་བོད་ལུགས་སྨན་རྫས་རིག་པའི་གཙོ་གནད་རིག་ཚན་བོད་སྨན་རིག་པ་ཐོག་མ་དང“མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭའི་ཁྱད་ལྡན་ཆེད་ལས་འཛུགས་སྐྱོང་བྱ་ཡུལ་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པ”ཐོག་མ་འཛུགས་སྐྱོང་གི་ལས་འགན་ཁུར་ནས། རྒྱལ་ཁབ་ཀྲུང་ལུགས་གསོ་རིག་དོ་དམ་ཅུས་ཀྱི་གཙོ་གནད་རིག་ཚན་8(དེ་དག་ལས་གཙོ་གནད་རིག་ཚན་3གྱི་འཛུགས་སྐྱོང་ལས་འགན་ཁུར་བ)དང་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ཕུལ་བྱུང་དགེ་རྒན་ཚོགས་པ་1སྐྱེད་སྲིང་བྱས་པ་མ་ཟད། བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་རབ་འབྱམས་པ་32(རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་སྐབས་དང་པོའི་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་རབ་འབྱམས་པ་4)དང་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་འབུམ་རམས་པ་10(རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་སྐབས་དང་པོའི་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་འབུམ་རམས་པ་2)ལ་མཛུབ་ཁྲིད་བྱས་ནས། བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་རིམ་མཐོའི་ཤེས་ལྡན་པ་གསོ་སྐྱོང་གི་སྟོང་ཆ་བསྐངས་པ་རེད།

(གསུམ)  སློབ་གསོ་སློབ་ཁྲིད་སྒྱུར་བཅོས་ཐད། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སློབ་གསོའི་སྒྲིག་གཞི་སྒྱུར་བཅོས་རྣམ་གྲངས(བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་ཤེས་ལྡན་པ་གསོ་སྐྱོང་སྒྱུར་བཅོས་ཀྱི་ཚོད་ལྟ)དང་། སློབ་གསོ་པུའི་ཤེས་ལྡན་པ་གསོ་སྐྱོང་བྱ་ཐབས་གསར་གཏོད་ཚོད་ལྟ་ཁུལ(སྲོལ་རྒྱུན་དང་དེང་རབས་ཕན་ཚུན་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་མཐོ་རིམ་སློབ་གསོའི་མ་ལག་དང་ཤེས་ལྡན་པ་གསོ་སྐྱོང་བྱ་ཐབས་ཚོད་ལྟ་ཁུལ)  རྒྱལ་ཁབ་ཀྲུང་ལུགས་སྨན་རྫས་དོ་དམ་ཅུས་ཀྱི་ཤེས་ལྡན་པ་གསོ་སྐྱོང་སློབ་གསོ་རྟེན་གཞི(བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་ལེགས་ལྡན་རིག་ཚན་མུ་མཐུད་སློབ་གསོའི་རྟེན་གཞི)བཅས་འཛུགས་སྐྱོང་གི་གཙོ་འགན་འཁུར་ནས་དེང་རབས་ཅན་གྱི་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་མཐོ་རིམ་སློབ་གསོ་མགྱོགས་མྱུར་འཕེལ་རྒྱས་ཡོང་བར་སྐུལ་མ་བཏང་ཡོད།  《བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་ཆེད་ལས་དངོས་ཚན་མ་ལག་གི་སློབ་གཞི》གཙོ་སྐྱོང་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས་པར་2007ལོར་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་མཐོ་རིམ་སློབ་གསོ་སློབ་ཁྲིད་གྲུབ་འབྲས་ཀྱི་བྱ་དགའ་རིམ་པ་དང་པོ་ཐོབ་པ་དང་། དེའི་ནང་སློབ་དེབ་གཉིས་ཀྱི《དུས་རབས་ཉེར་གཅིག་པའི་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་དངོས་ཚན་སློབ་ཁྲིད་འཆར་འགོད་ཀྱི་སློབ་གཞི》གཙོ་སྐྱོང་རྩོམ་འབྲི་བྱས་པར་2009ལོར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སློབ་ཁྲིད་བྱ་དགའ་རིམ་པ་གཉིས་པ་ཐོབ་པ། དེའི་ནང་སློབ་དེབ་གཅིག་གི《བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་དངོས་ཚན་འཆར་འགོད་མ་ལག་སློབ་གཞི》གཙོ་སྐྱོང་རྩོམ་འབྲི་བྱས་པར་2009ལོར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སློབ་ཁྲིད་བྱ་དགའ་རིམ་པ་གཉིས་པ་ཐོབ་པ། “རྨང་གཞི་བརྟན་གཏོང་དང་། ལག་ལེན་ལ་གཙིགས་ཆེན་བྱེད་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་དང་དེང་རབས་ཕན་ཚུན་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་ཤེས་ལྡན་པ་གསོ་སྐྱོང་བྱ་ཐབས”གཙོ་སྐྱོང་བྱས་པར་2017ལོར་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་སློབ་ཁྲིད་གྲུབ་འབྲས་ལེགས་པའི་བྱ་དགའ་རིམ་པ་གཉིས་པ་ཐོབ་ཡོད། 

(བཞི)  ཚན་ཞིབ་རྟེན་གཞི་འཛུགས་སྐྱོང་ཐད། “བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་ས་ཁོངས་མཐུན་སྦྱོར་གསར་གཏོད་ལྟེ་གནས”འཛུགས་སྐྱོང་གི་གཙོ་འགན་འཁུར་ནས་ཤེས་ལྡན་པ་དང་། རིག་ཚན། ཚན་ཞིབ་བཅས་ཕྱོགས་གསུམ་གཞི་གཅིག་གི་གསར་གཏོད་ཚོགས་པ་གྲུབ་ནས་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་གསར་གཏོད་ནུས་པ་གོང་མཐོར་སོང་སྟེ་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་གྲུབ་འབྲས་གཞན་སྒྱུར་ལ་སྐུལ་མ་ཐེབས་ཡོད།  སྔ་རྗེས་སུ་རྒྱལ་ཁབ་དང་། ཞིང་ཆེན། པུའུ་བཅས་རིམ་པའི་གཙོ་གནད་ཚན་ཞིབ་རྣམ་གྲངས་20ལྷག་ཙམ་གྱི་གཙོ་སྐྱོང་བྱས་པ་མ་ཟད། དེའི་ནང་ཞུགས་པར་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་མ་དངུལ་སྒོར་ཁྲི་སྟོང་ཟིན་པ་དང་ཚན་ཞིབ་གྲུབ་འབྲས་ཁག་གཅིག་ཀྱང་གཞན་སྒྱུར་ཐུབ་ཡོད། 

(ལྔ) སློབ་ཁྲིད་དང་ཚན་ཞིབ་ལས་སྟེགས་འཛུགས་སྐྱོང་ཐད། ཀྲུང་དབྱང་དང་ས་གནས་ཀྱིས་མཉམ་སྐྲུན་བྱས་པའི་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་རྨང་གཞིའི་ཚོད་ལྟ་ཁང་དང་། ཞིང་ཆེན་དང་པུའུ་ཡིས་མཉམ་སྐྲུན་བྱས་པའི་བོད་ལུགས་སྨན་རྫས་ཀྱི་གཙོ་གནད་ཚོད་ལྟ་ཁང་། ཞིང་ཆེན་དང་པུའུ་ཡིས་མཉམ་སྐྲུན་བྱས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པ་དང་ས་མཐོའི་སྐྱེ་དངོས་ཀྱི་གཙོ་གནད་ཚོད་ལྟ་ཁང་། སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་བོད་སྨན་འདུལ་སྦྱོང་དང་སྤུས་ཚད་ཚོད་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རིམ་གསུམ་ཚན་ཞིབ་ཚོད་ལྟ་ཁང་བཅས་འཛུགས་སྐྱོང་བྱེད་འགན་འཁུར་ཡོད།  བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་ལས་སྟེགས་དེ་དག་བསྐྲུན་པ་དེས་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་མཐོ་རིམ་ཤེས་ལྡན་པ་དང་རིག་གཞུང་ཚོགས་པ་གསོ་སྐྱོང་ཐུབ་ཡོད་ལ་རྒྱལ་ཁབ་དང་། ཞིང་ཆེན། པུའུ་བཅས་རིམ་པའི་ཚན་ཞིབ་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་འགན་འཁུར་ཏེ་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་རིམ་པ་མཐོ་བའི་ཤེས་ལྡན་པ་གསོ་སྐྱོང་དང་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་ཚན་ཞིབ་ཆུ་ཚད་རྩེར་སོན་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་གོང་འཕེལ་ཡོང་བར་སྣེ་ཁྲིད་ཀྱང་ཐུབ་ཡོད། 

(དྲུག) སློབ་གཉེར་གྱི་གཞི་ཁྱོན་རྒྱ་ཆེར་གཏོང་རྒྱུའི་ཐད། “བོད་ལྗོངས་གསོ་རིག་སློབ་གླིང”ཞེས་པ“བོད་ལྗོངས་བོད་ལུགས་གསོ་རིག་སློབ་གྲྭ་ཆེ་མོ”ཞེས་པར་མིང་བསྒྱུར་པ་དང་སློབ་ཁུལ་གསར་པ་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་ལས་དོན་སྒྲིག་འཛུགས་བྱས་ཡོད།  སློབ་ཆེན་གྱི་མིང་བསྒྱུར་བའི་ཐད་རྒྱལ་ཡོངས་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭའི་བཀོད་སྒྲིག་དཔྱད་འདེམས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་རིགས་གཅིག་མཁས་ཅན་ཚོའི་དཔྱད་འདེམས་ཐུབ་པ་དང་སྒོ་བྱང་ཡང་བཀལ་བ་མ་ཟད། སློབ་ཁུལ་གསར་པ་འཛུགས་སྐྲུན་འགོ་ཚུགས་པས་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་མཐོ་རིམ་སློབ་གསོ་འཕེལ་རྒྱས་དེ་དུས་མཚམས་གསར་པར་སླེབས་ཡོད། 

བཞི།  བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་རིག་གནས་ཀྱི་རྩ་ཆེའི་གཞུང་ལུགས་སྔོག་འདོན་གཏིང་ཟབ་བྱས་ནས་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་རིག་གནས་ཀྱི་ཉིང་བཅུད་རྒྱུན་འཛིན་དང་དར་སྤེལ་ཐད་རྨང་གཞི་བརྟན་པོ་བཏིང་ཡོད། 

དགེ་རྒན་ཆེ་མོ་བ་ཉི་མ་ཚེ་རིང་གིས《རྒྱུད་བཞིའི་འགྲེལ་ཆེན》ཞེས་པ་ལེགས་སྒྲིག་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པའི་རྣམ་གྲངས་དེར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཚན་རྩལ་ཡར་ཐོན་གྱི་བྱ་དགའ་རིམ་པ་གཉིས་པ་ཐོབ་ཡོད།  རང་རྒྱལ་གྱི་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་དཔེ་རྙིང་མྱུར་སྐྱོབ་རིགས་ཀྱི་དཔེ་སྐྲུན་རྣམ་གྲངས་ཆེ་ཤོས《ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་པར་བླངས་དཔེ་དེབ་རྩ་ཆེན(བམ་པོ་1ནས་30བར)》གཙོ་འགན་ལེགས་གྲུབ་བྱས་པ།  རྣམ་གྲངས་དེར་2014ལོར་ཀྲུང་གོའི་སྐབས་དང་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་མི་རིགས་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་ཚན་རིག་ལག་རྩལ་བྱ་དགའ་དང་མི་རིགས་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པ་རྒྱུན་འཛིན་ལེགས་སྐྱེས་བྱ་དགའ་ཐོབ་པ་མ་ཟད། 2016ལོར་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱིས་ཚན་རིག་ལག་རྩལ་གྱི་བྱ་དགའ་རིམ་པ་དང་པོ་གནང་བ་དང་2017ལོར་སྐབས་བཞི་པའི་ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་ཇོ་མོ་གླང་མ་བྱ་དགའི་རྨང་གཞིའི་དཔྱད་གཞིའི་གྲུབ་འབྲས་རིགས་ཀྱི་བྱ་དགའ་རིམ་པ་གཉིས་པ་ཐོབ་ཡོད།  

ལྔ། བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་ཐོག་མའི་བསམ་གཞིག་དང་དེང་རབས་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་ཚན་རྩལ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་ནས་སྨན་སྦྱོར་གྱི་ཆོས་ཉིད་དང་ཁྱད་ཆོས་རྒྱུན་འཛིན་གྱི་རྨང་གཞིའི་ཐོག་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་སྨན་གསར་གཏོད་བྱས་ཡོད།  

དགེ་རྒན་ཆེ་མོ་བ་ཉི་མ་ཚེ་རིང་གིས་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་ལག་ལེན་དང་དེང་རབས་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་ཚན་རྩལ་ཕན་ཚུན་ཟུང་དུ་འབྲེལ་རྒྱུར་གཙིགས་ཆེན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།  དུས་རབས་གོང་མའི་ལོ་རབས་90པའི་དུས་དཀྱིལ་དུ་ཁོང་གིས་བོད་ལྗོངས་གསོ་རིག་སློབ་གླིང་གི་བོད་སྨན་བཟོ་གྲྭར་ཐོན་རྫས་ཞིབ་བཟོ་བྱེད་རིང་དེང་རབས་ཀྱི་སྨན་རྫས་ལག་རྩལ་གྱི་ཚད་གཞི་ལྟར་བོད་སྨན་གྱི་སྨན་རྒྱུའི་སྤུས་ཚད་ཀྱི་ཚད་གཞི་དང་བོད་སྨན་ཐོན་རྫས་ཀྱི་ལག་རྩལ་དཔེ་རིས་བཟོས་ནས་བོད་སྨན་སྣ་ཁ་ཁག་གཅིག་ཞིབ་སྤེལ་གྱི་གཙོ་འགན་འཁུར་བར་བོད་སྨན་24ལ་རྒྱལ་སྨན་གྱི་ཆོག་འཐུས་ཡིག་ཨང་ཐོབ་པའི་ནང་སྣ་ཁ་བདུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཀྲུང་ལུགས་སྨན་རྫས་སྲུང་སྐྱོང་ལ་བདམས་པ་དང་། སྣ་ཁ་གསུམ་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་སྤུས་ལེགས་ཐོན་རྫས་ལ་བདམས་པ། སྣ་ཁ་གཉིས“ཀྲུང་གོའི་མི་རིགས་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་སློབ་ཚོགས་ཀྱི་འོས་སྦྱོར་ཐོན་རྫས”དང“རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལག་རྩལ་གསར་གཏོད་ཀྱི་ཕུལ་བྱུང་ཐོན་རྫས”ལ་བདམས་ཡོད། 

དྲུག  བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་རིག་གནས་ཕྱི་ཕྱོགས་སུ་བརྒྱུད་སྤེལ་དང་སྤེལ་རེས་ལ་སྐུལ་གཏོང་དང་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པ་ཕྱི་ཕྱོགས་སུ་ཁྱབ་གདལ་གཏོང་རྒྱུར་སྐུལ་མ་བཏང་ནས་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་རིག་གནས་རྒྱལ་སྤྱིར་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་ཡོད། དགེ་རྒན་ཆེ་མོ་བ་ཉི་མ་ཚེ་རིང་གིས་ཕྱི་ཕྱོགས་སུ་དྲིལ་བསྒྲགས་དང་སྤེལ་རེས་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་ཧུར་ཐག་སྤེལ་ནས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་སྲུང་སྐྱོང་གི་གྲུབ་འབྲས་མངོན་པར་བྱས་པ་དང་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་རིག་གནས་བརྒྱུད་སྤེལ་བྱས་ཡོད། སྔ་རྗེས་སུ་འཇར་མན་དང་། རི་པིན། པར་ཙིར་སོགས་རྒྱལ་ཁབ་9ལ་འཆད་ཁྲིད་བྱེད་པར་བསྐྱོད་དེ་རྒྱལ་ཁབ་དང་ས་ཁུལ་30ལྷག་ཙམ་གྱི་སྲིད་གཞུང་གི་དཔོན་རིགས་དང་འཚམས་འདྲི་བྱེད་མཁན་མཁས་དབང་གི་སྣེ་ལེན་དང་ལེན་ཞུས་ནས་བོད་ཞི་བས་བཅིངས་འགྲོལ་བཏང་ཚུན་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པར་ཐོབ་པའི་འོད་སྟོང་འཕྲོ་བའི་གྲུབ་འབྲས་ངོ་སྤྲོད་དང་། ཏང་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་མི་རིགས་ཀྱི་ཕུལ་བྱུང་རིག་གནས་ལ་གཙིགས་ཆེན་བྱེད་པ་མངོན་པ། ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་བ། བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་རིག་གནས་འཛམ་གླིང་དུ་བརྒྱུད་སྤེལ་བྱ་རྒྱུར་སྐུལ་མ་གཏོང་བ་བཅས་བྱས་ཡོད།  ཁོང་ཉིད་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་མིའི་རིགས་ཀྱི་མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་ལ་རེ་ཞུ་བྱེད་པའི་རིགས་གཅིག་མཁས་ཅན་ཚོགས་ཆུང་གི་ཚོགས་གཙོ་ཡིན་པའི་ངོས་ནས་2018ལོར་ཀྲུང་གོའི་གསོ་བ་རིག་པའི“བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་ལུམས་བཅོས”དེ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་སློབ་གསོ་ཚན་རིག་རིག་གནས་རྩ་འཛུགས་ཀྱི《མིའི་རིགས་ཀྱི་མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་འཐུས་ཚབ་ཀྱི་མིང་གཞུང》ནང་འཇུག་རྒྱུར་དགེ་མཚན་ལྡན་པའི་ནུས་པ་ཐོན་ཡོད།  ཁོང་གིས་འཛམ་གླིང་འཕྲོད་བསྟེན་ཨུ་ལྷན་གྱི་མངགས་བཅོལ་བཞིན《བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་ཚད་ལྡན་ཅན་གྱི་གསོ་སྦྱོང་རྩ་གནད》རྩོམ་སྒྲིག་གནང་བ་ནི་གོ་ལ་ཧྲིལ་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་སྲིད་གཞུང་གིས་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པའི་སྨན་བཅོས་དང་། སློབ་གསོ།  ཚན་ཞིབ་སོགས་ཐད་ཀྱི་ཚད་ལྡན་རང་བཞིན་དང་དབང་གྲགས་རང་བཞིན་ལྡན་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་ཚད་གཞི་ཡིན་པ་དེས་བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པ་གོ་ལ་ཧྲིལ་པོར་ཁྱབ་གདལ་དང་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུར་དགེ་མཚན་ལྡན་པའི་ནུས་པའང་ཐོན་ཡོད། 

བདེ་སྐྱིད་སྒྲོལ་དཀར་དང་དམ་ཆོས་མི་ཕམ་གྱིས་སྒྱུར་ཞུས་བྱས། 


201409183034.jpg

尼玛次仁教授是西藏和平解放后,党和国家培养的第一代藏医药学术带头人。他从业49年来,在藏医药教育教学、理论创新、科研开发、临床实践等方面做了大量工作,为藏医药事业做出了创新性、传承性贡献,多次受到党和政府的表彰。他现任北京中医药大学、上海中医药大学、成都中医药大学、西藏藏医学院博士生导师,蒙古国阿托奇曼然巴大学(OTOCHMANRAMBA  UNIVERSITY)特聘教授,国家中医药传承与创新“百千万”人才工程(岐黄工程)岐黄学者,国家级非物质文化遗产项目藏医药代表性传承人,享受国务院特殊津贴。

一、 推动藏药标准化体系建设工作,为建立国家级藏药炮制规范

和技术标准奠定了基础。

从“十一五”期间,尼玛次仁教授开始藏药材和藏成药质量标准研究工作,参与指导《西藏“十二五”期间藏医药标准体系框架目录》编写;首次提出藏药炮制和水银洗炼法工艺评价标准及技术规范和质量监控体系,得到藏医药学术界和藏药生产企业的认可;主持制定“水银洗炼法炮制规范和标准”,系统阐述藏药水银洗炼和藏药炮制的理论基础、工艺流程,解决了标准不统一的问题,被西藏自治区食品药品监督管理局载入《藏药炮制规范》,成为西藏藏药企业藏药炮制遵循标准。牵头组织全国五省藏医药专家,编写“藏医药名词术语标准规范”,统一了藏医药学术名词,促进了藏医药学交流。他总结传统经验并借鉴现代技术,编著《藏药炮制技艺大全》,创造性地对藏药水银洗炼法及500多种藏药材炮制流程和加工技艺进行总结和改进,为藏药炮制的现代化奠定了基础,该成果在2017年被西藏自治区评为科技进步一等奖。2008年经国家卫生部、中央统战部批准,他被授予“中国民族医药杰出贡献奖”;2013年经文化部批准,被授予中华非物质文化遗产传承人薪传奖。

二、创新地继承发展了藏医药学基础理论,为藏医药临床诊断提供了新的理论依据。

尼玛次仁教授在继承藏医药大师措如·才朗“胃火”概念基础上,创立了“胃火失衡”理论。

(一)提出“胃火失衡”会引起肝胆疾病新观点,从理论上阐明发病的作用机理,在藏医临床诊断中获得普遍认可。2014年被西藏自治区授予“名藏医”荣誉称号。

(二)按照“胃火失衡”理论,开展治疗乙肝新药“206”“209”研发工作,实现治疗乙肝总有效率75.6%。藏药“206”“209”的研发作为全国首个藏药新药被列入国家火炬计划。

三、构建了传统与现代结合的藏医药高等教育体系,我国藏医药教育跻身于世界传统医药学教育前列。

1989年9月,西藏藏医学院成立标志着藏医药高等教育体系正式确立。尼玛次仁教授作为藏医药高等教育实践者,不断探索、完善藏医药教育教学体系,取得了藏医药发展史上诸多第一。

(一)培养体系建设方面。牵头完成了藏医学博士学位授予单位、藏药学硕士点建设工作,保持了藏医学可持续发展和在世界藏医学领域的领先地位,实现了藏医药学办学历史上学科建设和学位教育发展的重大突破,对藏医药学的科学发展具有里程碑的意义。

(二)学科建设方面。承担了全国首个藏药学重点学科藏药(生药)学和首个“高等学校特色专业建设点藏医学”建设任务,培育了8个国家中医药管理局重点学科(承担了3个重点学科建设任务)和1个西藏自治区优秀教学团队,指导了32名藏医硕士生(全国首届藏医硕士研究生4人)和10名藏医博士生(全国首届藏医博士生2人),填补了藏医药高层次人才培养的空白。

(三)教育教学改革方面。主持建设国家教育体制改革项目(藏医药人才培养改革试点)、教育部人才培养模式创新实验区(构建传统与现代相结合的藏医药高等教育体系与人才培养模式实验区)、国家中医药管理局人才培养教育基地(藏医药优势学科继续教育基地),促进了现代化藏医药高等教育快速发展。主持编写的《藏药专业本科系列教材》荣获2007年西藏自治区高等学校教学成果一等奖;主持并撰写了其中两本教材的《21世纪藏药本科教育规划教材》荣获2009年国家教学二等奖;主持并撰写了其中一本教材的《藏医药学本科规划系列教材》荣获2009年国家教学二等奖;主持的“强基础、重实践,传统与现代相结合的藏医药人才培养模式”获得了2017年西藏自治区教学成果二等奖。

(四)科研基地建设方面。主持建设“藏医药区域协同创新中心”,形成人才、学科、科研三位一体创新团队,提升了藏医药创新能力,促进了藏医药成果转化。先后主持和参与20多项国家级和省部级重点科研项目,项目资金近千万元,部分科研成果实现转化。

(五)教学与科研平台建设方面。主持建设中央与地方共建藏医药学基础实验室、省部共建藏药重点实验室、省部共建国家藏医药与高原生物重点实验室、传统藏药炮制及质量控制国家三级科研实验室。这些藏医药平台建设,既培养了藏医药高层次人才和学术团队,又承担国家和省部级科研项目,带动了藏医药高层次人才培养和藏医药科研水平在高精尖领域的发展。

(六)扩大办学规模方面。组织开展“西藏藏医学院”更名“西藏藏医药大学”和新校区建设工作。更名大学通过了全国高等学校设置评议委员会专家评议并已挂牌,新校区建设已启动,藏医药高等教育发展进入了新阶段。

四、深入挖掘藏医药文化典籍,为传承和弘扬藏医药文化精髓奠定坚实基础。

尼玛次仁教授主持整理出版了《四部医典·大详解》,该项目荣获国家科技进步二等奖。主持完成了我国最大的藏医药学古籍抢救类出版项目《中国藏医药影印古籍珍本(1-30卷)》,该项目在2014年被中国首届民族医药大会评为民族医药科学技术奖民族医药传承贡献奖,2016年被西藏自治区评为科学技术奖一等奖,2017年获得第四届中国藏学研究珠峰奖基础资料成果类二等奖。

五、结合藏医药原创思维与现代医药科技,在保持藏药方剂配伍的规律和特点的基础上,对传统藏成药进行创新。

尼玛次仁教授注重藏医药实践与现代医药科技相结合。在上世纪90年代中期,他在西藏藏医学院藏药厂产品研发中以现代医药技术标准制定了藏药材质量标准和藏药产品技术路线,主持研发了一批藏成药品种,有24个藏药取得了国药准字号,其中7个品种被评为国家中药保护品种、3个品种被评为自治区名优产品、2个品种被评为“中国民族医药学会推荐产品”“国家技术创新优秀产品”。

六、推进藏医药文化对外传播与交流,推动藏医药走出去,提高藏医药文化国际影响力。

尼玛次仁教授积极开展对外宣传、交流活动,展示国家对藏文化的保护成果,传播藏医药文化。先后赴德国、日本、巴西等9个国家讲学,接待过30多个国家和地区的政府官员、访问学者,介绍西藏和平解放以来,藏医药学取得的辉煌成就,展现党和国家对民族优秀文化的重视,扩大了中国藏医药学的影响,推动了藏医药文化在世界的传播。他作为藏医药申报联合国人类非物质文化遗产专家组组长,为2018年中国索瓦日巴(藏医药)“藏医药浴法”列入联合国教科文组织《人类非物质文化遗产代表作名录》发挥了积极作用。他受世界卫生委托,组织编写的《藏医药规范化培训纲要》是全球各国政府在藏医药学医疗、教育、科研等方面的规范性和最具权威性的标准,这对藏医药在全球的推广和发展了起到积极作用。