当前位置: 寺庙僧侣 > 文化艺术

འཛམ་གླིང་རིམ་པའི“མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག”གི་རེབ་གོང་སྒྱུ་རྩལ་འབྱུང་གནས། ཁྱིམ་ཚང་ཚང་མར་ཐང་རྒན་ཡོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཡང་ཡུན་རིང་ལྡན།
世界级“非遗”热贡艺术发祥地:“家家有画师”的历久弥新

来源:中国新闻网 发布时间:2019年11月20日 作者:张添福

རྩོམ་པ་པོ། ཀྲང་ཅ་ཕུའུ།   འབྱུང་ཁུངས།  ཀྲུང་གོའི་གསར་འགྱུར་དྲ་བ།

ཐང་ག་དང་། འཇིམ་བཟོ། འཚེམ་དྲུབ། བརྐོས་རིས་སོགས་ཀྱིས་མཚོན་བྱེད་ནི་རེབ་གོང་གི་བོད་དུ་ནང་བསྟན་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་གྲུབ་ཆ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པ་དང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སློབ་གསོ་ཚན་རིག་རིག་གནས་རྩ་འཛུགས་ཀྱི་མིའི་རིགས་བའི་“མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག”གི་མིང་ཐོའི་ནང་བཅུག

ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་ཁ་ཤས་གོང་རེབ་གོང་གི་སྒྱུ་རྩལ་ནི་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་རྨ་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་ལྗོངས་ཁུལ་དུ་དར་ཞིང་།  ད་ཆ་བོད་རིགས་ཀྱི་རིག་གནས་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་“ཐོན་ཁུངས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་གཏེར་ཁུལ་”དེའི་སྲོལ་རྒྱུན་གྲོང་ཚོར་“ཁྱིམ་ཚང་ཚང་མར་རི་མོ་བ་མཁས་ཅན་དང་ཁྱིམ་ཚང་ཚང་མར་ཐང་ག་བཞེངས་པའི་”རྒྱུན་འཛིན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡུན་རིང་ལྡན།

དམངས་ཁྲོད་རྒྱུན་འཛིན་གྱི“མཛུབ་རྩེའི་”ལག་རྩལ།

རྨ་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་རྩེ་ཁོག་རྫོང་ཧོར་གྲོང་རྡལ་གྱི་མགོན་པོ་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་ལག་ཏུ་རྩེ་གྲི་བཟུང་ནས་དེ་སྔའི་ས་གནས་དེ་ག་ནས་ཐོན་པའི་སྤུས་ཀ་ཕྲ་ཞིང་མཉེན་པའི་རྡོ་སྔོན་ཐོག་ཚག་བརྒྱབ་ཡོད་པ་རེད།  ཁོང་གི་ལག་ཤེས་དེ་ལ་ཡང་“ཧོར་གྱི་རྡོ་བརྐོས་”ཞེས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད།དེ་ནི་ཕ་ཡུལ་གྱི་མིང་ནས་བཏགས་པ་ཡིན།

མགོན་པོ་རྣམ་རྒྱལ་སྤོབས་པ་སྐྱེ་འོས་པ་ཞིག་ནི་ཁོང་གི་ཕ་ཡུལ་དུ་ཆོས་གཞུང་རི་མོར་བརྐོས་ཡོད་པའི་རྡོ་ལེབ་བརྩིགས་པའི་“འཛམ་གླིང་གི་རྡོའི་གཏམ་རྒྱུས་ངོ་མཚར་ཅན་”གྱི་རྡོ་གྱང་ཞིག་ཡོད།  དེའི་རིང་ཚད་ལ་རྨིད་200ཡོད།   

མགོན་པོ་རྣམ་རྒྱལ་ནི་ལོ་བརྒྱད་ཅུར་སླེབས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་“མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག”མགོན་པོ་ཚེ་བརྟན་གྱི་རྒྱུད་འཛིན་པ་ཡིན།དུས་རབས་འགྱུར་ལྡོག་ཕྱིན་རྐྱེན་རྒན་རབས་ཚོ་དང་མི་འདྲ་བར་མགོན་པོ་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་མི་15བསྡུས་ནས་རྡོ་བརྐོས་བརྒྱབ་པ་མ་ཟད། ད་དུང་རྩེ་ཁོག་རྫོང་དབུལ་སྐྱོར་ཐོན་ལས་གླིང་དུ་ཀུང་སི་བཙུགས་ནས་ཐོན་རྫས་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གང་སར་འཚོང་གི་ཡོད།

རྨ་ལྷོ་ཁུལ་རིག་གནས་ལུས་རྩལ་ཡུལ་སྐོར་རླུང་འཕྲིན་གློག་བརྙན་ཅུས་ཀྱི་ཅུས་ཀྲང་ངག་དབང་གི་ངོ་སྤྲོད་ལྟར་ན།  ད་ལྟ་རྨ་ལྷོ་ཁུལ་དུ་མི་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་རིག་གནས་ཁེ་ལས་432ཐོ་འགོད་བྱས་པ་དང་རེབ་གོང་སྒྱུ་རྩལ་རྒྱུད་སྦྱོང་ལྟེ་གནས་28དང་། རིམ་ཁག་གི་མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་གི་རྣམ་གྲངས་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུན་འཛིན་པ་215ཡོད།

གཞུང་ཕྱོགས་ཀྱིས་“མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་”ལ་བརྟེན་ནས་ཟློས་གར་འཁྲབ་སྟོན་བྱས་པ།

ཉེ་ཆར་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་རྨ་ལྷོ་ཁུལ་གྱི་ཀྲོའུ་ཀྲང་གཞོན་པ་ཡེ་འབྲུག་མཚོས་ངོ་སྤྲོད་བྱས་པར་གཞིགས་ན་ཁུལ་དེའི་རིག་གནས་སྒྱུ་རྩལ་ལ་སྣ་མང་རང་བཞིན་དང་དམིགས་བསལ་རང་བཞིན་ལྡན་ཡོད། དེར་བརྟེན་ཟླ་4པའི་ཟླ་མཇུག་ནས་ལོ་མཇུག་བར་ས་གནས་དེ་གས་རེབ་གོང་རིག་གནས་ཡུལ་སྐོར་དུས་ཆེན་སྐབས་དང་པོ་སྤེལ་བ་དང་། ཀྲུང་གོའི་ལྷ་མོའི་སྒྱུ་རྩལ་དུས་ཆེན་འཛམ་གླིང་ཐང་གའི་སྒྱུ་རྩལ་ཚོགས་ཆེན་སོགས་རིག་གནས་ཡུལ་སྐོར་བྱེད་སྒོ་ཁག་35ཇུས་འགོད་བྱས་ནས་“ནུབ་ཁུལ་གྱི་གནས་མཆོག   མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་རྨ་ལྷོ།”ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་མངོན་པར་བྱས་ཡོད།

ངག་དབང་གིས་བཤད་གསལ་ཉེ་བའི་ལོ་ཤས་རིང་ལ་ས་གནས་དེ་གའི་ས་ཆ་དང་ནོར་ཁྲལ་སོགས་ཀྱི་ཐད་རིག་གནས་ཁེ་ལས་དང་མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་གི་རྒྱུན་འཛིན་པར་གཙོ་གནད་ཐོག་རོགས་སྐྱོར་བྱས་པ་མ་ཟད་ད་དུང་གྲོས་མོལ་དངུལ་རྩའི་ཚན་ཁག་གི་རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པ་དང་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་རྒྱུན་འཛིན་པ་དང་སྒྱུ་རྩལ་མཁན་དཀྱུས་མ་སོགས་ལ་དངུལ་བུན་མི་དམངས་ཤོག་སྒོར་ཁྲི་7000གཡར་རྒྱུའི་གྲོས་མོལ་བྱས་ནས་ཐོན་སྐྱེད་རང་བཞིན་གྱི་སྲུང་སྐྱོང་ཐད་ལ་མ་དངུལ་གྱི་འགན་ལེན་བྱས་ཏེ་ཁྲིད་སྦྱོང་དང་ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་གཞི་ཁྱོན་ཆེ་རུ་ཕྱིན་ཡོད།

ཀྲུང་གོའི་གསར་འགྱུར་ཁང་གི་གསར་འགོད་པས་ཤེས་རྟོགས་བྱས་པར་གཞིགས་ན་ས་གནས་དེ་གའི་“དགོན་སྡེ་དང་རི་མོ་ཁང་ཞིང་པ་བཅས་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་”ཉམས་མྱོང་གཏིང་ཟབ་ཀྱི་ཡུལ་སྐོར་ལ་བརྟེན་ནས་རིག་གནས་འཛད་སྤྱོད་དང་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་སྲུང་སྐྱོང་གཉིས་ཀར་ཕན་འབྲས་ཡོང་བ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་རེད།

དབུལ་པོའི་ཚོགས་སྤྱིར་རིག་གནས་ཀྱི་བཟའ་བཅའ་རག་པ།

“རེབ་གོང་གི་ཐང་གའི་ཉམས་འགྱུར་བབ་བརླིང་ལྡན་པ་དང་། བརྗིད་ཉམས་ལྡན་ལ་ངོ་མཚར་ཆེ་བ།  འོད་སྟོང་འབར་བ་བཅས་ཡོད་པས་ཁོང་ནི་བླ་ན་མེད་པ་དང་བློ་གྲོས་ལྡན་པའི་སྒྱུ་རྩལ་ཞིག་ཡིན། ཀྲུང་གོའི་མཛེས་རྩལ་ཁང་དུ་འགྲེམས་སྟོན་བྱེད་བཞིན་པའི་རྨ་ལྷོ་ཁུལ་རེབ་གོང་མཛེས་རྩལ་ཁང་གི་ཡོན་ཀྲང་ཀྲུང་གོའི་བཟོ་རྩལ་མཛེས་རྩལ་མཁས་ཅན་དགེ་རྒན་ཆེ་མོ་བ་ཉང་འབུམ་གྱི་བརྗོད་པ་ལྟར་ན། ཁོང་གིས་རང་ཉིད་ལོ་བཅུ་གཉིས་ནས་རི་མོ་འབྲི་སྟངས་སྦྱངས་པ་དང་ལམ་དེའི་ཐོག་ཏུ་སྐྱོད་ནས་སྤྱི་ཚོགས་ལས་རིགས་ཁག་གིས་མི་རིགས་ཀྱི་ཕུལ་བྱུང་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི།

ད་ཆ་ཉང་འབུམ་གྱིས་སྤྱི་ཕན་བྱ་གཞག་ལ་ཞལ་འདེབས་ཕུལ་བ་མ་ཟད་ད་དུང་ཞིང་འབྲོག་པ་དབུལ་པོའི་ཁྱིམ་ཚང་གི་བུ་ཕྲུག་དང་དྭ་ཕྲུག་འབོར་ཆེན་ལ་རིན་མེད་ངང་ཆ་རྐྱེན་མཁོ་འདོན་བྱས་ནས་ཐང་ག་འབྲི་བའི་ལག་རྩལ་བརྒྱུད་སྤྲོད་བྱས་ཡོད། 


以唐卡、泥塑、堆绣、雕刻等为代表的热贡艺术,是藏传佛教艺术的重要组成形式,列入联合国教科文组织人类“非遗”名录。

数百年前,热贡艺术发祥于青海省黄南藏族自治州,如今,在这座藏族文化艺术“富矿区”,传统村落里“家家有画师、户户画唐卡”的传承历久弥新。

民间传承“指尖”技艺

黄南藏族自治州泽库县和日镇的公保南杰,手握刻刀,在原产于当地的一块质地细腻且柔软的青石上錾刻。他的这门手艺叫“和日石刻”,以其家乡名字命名。

让公保南杰骄傲的是,他的家乡有一处用刻着经文、图案的石片垒砌起来的“世界石书奇观”和日石经墙,长达200米。

公保南杰师承八旬高龄的国家级“非遗”传承人贡保才旦,但时代变迁,与老辈人不同,公保南杰召集15人搞石刻,还在泽库县扶贫产业园开了公司,产品远销海内外。

黄南州文体旅游广电局局长昂智介绍,目前,该州注册民族特色文化企业达432家,开办热贡艺术传习中心28个,各级非遗项目代表性传承人215名。

官方搭台“非遗”唱戏

青海省黄南州副州长叶忠措日前介绍,该州文化艺术具有多样性、独特性,为此,4月底至年底,当地策划了首届热贡文化旅游节、中国藏戏艺术周、世界唐卡艺术大会等35项文化旅游活动,来全面展示“西域胜境·神韵黄南”。

昂智说,近年来,当地在土地、财税等方面对文化企业、非遗传承人进行重点扶持,还协商金融部门为国家级、省级传承人及普通艺人发放贷款7000万元人民币,为生产性保护提供资金保障,使传习及生产规模不断扩大。

据中新社记者了解,当地“寺院+画院+农户”的深度体验之旅,正实现文化消费与文化遗产保护双赢。

贫困群体吃上“文化饭”

“热贡唐卡的绘画风格庄重、大气、精妙、辉煌,她是神圣、智慧的艺术。”正在中国美术馆举办展览的黄南州热贡画院院长、中国工艺美术大师娘本感叹说,自己12岁学画,一路走来,社会各界支持民族优秀传统文化的结果是。

如今,娘本不仅为公益事业捐款,还先后为大批贫困农牧民家庭子女和孤儿,免费提供条件,传授唐卡绘画技艺。

除了热贡画院,黄南州规模宏大的仁俊画院、龙树画苑、石源石材工艺品厂等热贡艺术传承展示基地,已成“扶贫车间”。

昂智说,当地落实各类项目补助经费,支持传承人带徒授艺,鼓励收徒传艺向经济困难群体倾斜,确保“非遗”扶贫“有专门机构管事、有科学规划引导、有专业人才支撑、有必要经费托底”。